Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hangi Hastalıklarla İlgilenir?

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Nedir?

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, kısaca FTR, kişinin hareket sistemiyle ilişkili sağlık sorunlarını değerlendiren ve fonksiyon kayıplarını azaltmayı amaçlayan bir tıp uzmanlığıdır.

T.C. Sağlık Bakanlığına bağlı Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi, FTR'yi kas, eklem, kemik, bağ ve sinir sistemi kaynaklı ağrı ve fonksiyon kayıplarını değerlendiren; tanı, tedavi ve rehabilitasyon süreçlerini planlayan bir branş olarak tanımlamaktadır.

Dolayısıyla Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon yalnızca fizik tedavi cihazlarının uygulandığı bir bölüm değildir.

FTR uzmanı:

• Hastayı muayene eder,
• Gerekli durumlarda tetkik planlar,
• Tanı koyar veya ayırıcı tanı yapar,
• İlaç tedavisi düzenleyebilir,
• Egzersiz programı oluşturabilir,
• Fizik tedavi uygulamalarını planlayabilir,
• Gerektiğinde enjeksiyon veya diğer girişimsel yöntemleri değerlendirebilir,
• Rehabilitasyon sürecini takip edebilir.

Tedavinin temel hedefi kişinin mümkün olduğunca ağrısız, güvenli ve bağımsız hareket edebilmesine yardımcı olmaktır.

Fizik Tedavi ile Rehabilitasyon Aynı Şey midir?

Günlük dilde bu iki terim çoğu zaman birlikte kullanılır, ancak anlamları tam olarak aynı değildir.

Fizik tedavi; egzersiz, sıcak-soğuk uygulamalar, elektroterapi ve benzeri fiziksel yöntemlerin kullanılabildiği tedavi yaklaşımını ifade eder.

Rehabilitasyon ise daha geniş bir kavramdır.

Rehabilitasyonda kişinin hastalık, travma veya ameliyat nedeniyle kaybettiği:

• Hareket,
• Güç,
• Denge,
• Yürüme,
• El kullanımı,
• Günlük yaşam bağımsızlığı

gibi fonksiyonlarının mümkün olduğunca yeniden kazandırılması hedeflenir.

Örneğin inme geçiren bir hastanın rehabilitasyonu yalnızca ağrıyı azaltmayı değil; yeniden oturabilme, ayağa kalkabilme, yürüme ve günlük ihtiyaçlarını daha bağımsız karşılayabilme becerilerini de kapsayabilir.

Bu nedenle FTR'nin çalışma alanı oldukça geniştir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hangi Hastalıklarla İlgilenir?

FTR'nin ilgi alanları genel olarak birkaç ana grupta değerlendirilebilir:

1. Omurga ve kas-iskelet sistemi hastalıkları
2. Eklem hastalıkları
3. Kas, tendon ve yumuşak doku sorunları
4. Romatizmal hastalıklar
5. Nörolojik rehabilitasyon
6. Ortopedik rehabilitasyon
7. Spor yaralanmaları
8. Sinir sıkışmaları ve periferik sinir problemleri
9. Osteoporoz
10. Kronik ağrı ve fonksiyon kaybı oluşturan diğer durumlar

Sağlık Bakanlığına bağlı çeşitli hastanelerin 2026 tarihli bilgilendirmelerinde de bel-boyun fıtıkları, eklem kireçlenmeleri, romatizmal hastalıklar, felç sonrası rehabilitasyon, spor yaralanmaları, sinir sıkışmaları ve hareket kısıtlılıkları FTR'nin temel çalışma alanları arasında gösterilmektedir.

1. Bel Ağrısı

Bel ağrısı FTR polikliniklerine başvurunun en sık nedenlerinden biridir.

Bel ağrısının nedeni her zaman fıtık değildir.

Ağrı:

• Kas ve bağ dokularından,
• Omurga eklemlerinden,
• Disklerden,
• Sakroiliak eklemden,
• Sinir köklerinden

kaynaklanabilir.

Bu nedenle ilk aşamada ağrının özellikleri değerlendirilir.

FTR muayenesinde:

• Ağrının ne zaman başladığı,
• Bacağa yayılıp yayılmadığı,
• Uyuşma olup olmadığı,
• Kas kuvveti,
• Refleksler,
• Bel hareketleri

incelenebilir.

Tedavi hastaya göre egzersiz, aktivite düzenlemesi, ilaçlar veya diğer yöntemleri içerebilir.

2. Bel Fıtığı

Bel fıtığı, omurlar arasındaki disk dokusunun yer değiştirmesiyle ortaya çıkan ve bazı hastalarda sinir köklerini etkileyebilen bir durumdur.

Bel fıtığında:

• Bel ağrısı,
• Kalçaya veya bacağa yayılan ağrı,
• Uyuşma,
• Karıncalanma,
• Bazı durumlarda güç kaybı

görülebilir.

FTR uzmanı, hastanın muayene bulgularını MR gibi görüntüleme sonuçlarıyla birlikte değerlendirir.

Her bel fıtığı ameliyat gerektirmez.

Özellikle ciddi veya ilerleyici nörolojik kayıp bulunmayan hastalarda fizik tedavi ve rehabilitasyon konservatif tedavinin önemli parçalarından biri olabilir.

Bel ve boyun fıtıkları Sağlık Bakanlığına bağlı FTR kliniklerinin temel çalışma alanları arasında açıkça belirtilmektedir.

3. Boyun Ağrısı ve Boyun Fıtığı

Boyun ağrısı da FTR'nin sık değerlendirdiği şikâyetlerden biridir.

Ağrı:

• Kas gerginliği,
• Miyofasiyal ağrı,
• Servikal disk problemleri,
• Omurga eklemlerindeki değişiklikler,
• Sinir kökü etkilenmesi

gibi nedenlerden kaynaklanabilir.

Boyun fıtığı sinir kökünü etkilediğinde ağrı omuzdan kola kadar yayılabilir.

Bunun yanında:

• Uyuşma,
• Karıncalanma,
• El veya kol kaslarında güç kaybı

gelişebilir.

Tedavinin amacı yalnızca boyun bölgesindeki ağrıyı azaltmak değil; hareket açıklığını, kas fonksiyonunu ve hastanın günlük yaşam kapasitesini de korumaktır.

4. Sırt Ağrıları

Kürek kemikleri arasındaki veya göğüs omurgası çevresindeki ağrılar da FTR tarafından değerlendirilebilir.

Sırt ağrısı:

• Kas gerginliği,
• Uzun süre aynı pozisyonda kalma,
• Miyofasiyal tetik noktalar,
• Omurga kaynaklı sorunlar,
• Omuz kuşağı problemleri

ile ilişkili olabilir.

Özellikle masa başında uzun süre çalışan kişilerde boyun, omuz ve sırt bölgesindeki şikâyetler birlikte görülebilir.

Ancak her sırt ağrısının kas kaynaklı olmadığı unutulmamalıdır.

Yeni başlayan, açıklanamayan veya başka önemli belirtilerin eşlik ettiği ağrılarda farklı nedenlerin araştırılması gerekebilir.

5. Diz Kireçlenmesi

Diz osteoartriti, halk arasında diz kireçlenmesi olarak bilinir.

Eklem kıkırdağı ve çevresindeki yapılarda zamanla meydana gelen değişikliklerle ilişkilidir.

Hastalarda:

• Diz ağrısı,
• Hareket sırasında zorlanma,
• Merdiven inip çıkarken ağrı,
• Dizde tutukluk,
• Yürüme kapasitesinde azalma

görülebilir.

FTR yaklaşımında tedavi yalnızca ağrının azaltılmasını hedeflemez.

Aynı zamanda:

• Bacak kaslarının kuvvetlendirilmesi,
• Eklem hareketlerinin korunması,
• Fiziksel aktivitenin düzenlenmesi,
• Fonksiyonun geliştirilmesi

amaçlanabilir.

Eklem artrozları FTR'nin temel çalışma alanlarından biridir.

6. Kalça Kireçlenmesi

Kalça osteoartriti kasık, kalça veya uyluk bölgesinde ağrı oluşturabilir.

Hastalarda zamanla:

• Yürüme mesafesinde azalma,
• Çorap veya ayakkabı giyerken zorlanma,
• Merdiven çıkarken ağrı,
• Kalça hareketlerinde kısıtlanma

görülebilir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon programında kalça çevresi kaslarının kuvvetlendirilmesi, eklem hareketlerinin korunması ve kişinin günlük aktivite kapasitesinin artırılması hedeflenebilir.

İleri eklem hasarı bulunan bazı hastalarda ortopedik değerlendirme gerekebilir.

7. Omuz Ağrısı

Omuz, oldukça geniş hareket kabiliyetine sahip bir eklemdir.

Omuz ağrısına:

• Rotator manşet tendinopatisi,
• Subakromiyal ağrı,
• Donuk omuz,
• Biseps tendonu problemleri,
• Eklem kireçlenmesi,
• Kas ve tendon yaralanmaları

neden olabilir.

FTR uzmanı ağrının omuzdan mı yoksa boyundan mı kaynaklandığını da değerlendirebilir.

Çünkü boyun kaynaklı sinir problemleri zaman zaman omuz bölgesinde ağrı şeklinde hissedilebilir.

8. Donuk Omuz

Donuk omuz veya adeziv kapsülit, omuz hareketlerinin belirgin şekilde kısıtlandığı ağrılı bir durumdur.

Hastalar özellikle:

• Kolu yukarı kaldırma,
• Arkaya uzatma,
• Giyinme,
• Saç tarama

gibi günlük hareketlerde zorlanabilir.

Tedavi hastalığın evresine göre planlanır.

Egzersiz ve hareket açıklığı çalışmalarının şiddeti hastaya göre ayarlanmalıdır.

Her hastada omuzu zorlayarak açmaya çalışmak doğru değildir.

9. Tenisçi Dirseği

Tenisçi dirseği yalnızca tenis oynayanlarda görülmez.

El bileğini ve parmakları tekrarlayan şekilde kullanan kişilerde dirseğin dış kısmındaki tendonların etkilenmesiyle ortaya çıkabilir.

Özellikle:

• Bilgisayar kullanımı,
• El aletleri,
• Tekrarlayıcı iş hareketleri,
• Bazı sporlar

şikâyetlerin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

FTR değerlendirmesinde yüklenmenin düzenlenmesi, uygun egzersiz ve diğer konservatif tedaviler planlanabilir.

10. Golfçü Dirseği

Golfçü dirseğinde ağrı daha çok dirseğin iç tarafında görülür.

El ve el bileğinin tekrarlayan yüklenmeleriyle ilişkili olabilir.

Tedavi kişiye göre:

• Aktivite düzenlemesi,
• Egzersiz,
• Ergonomik düzenlemeler,
• Gerektiğinde farklı tedavi seçeneklerini

içerebilir.

11. El ve El Bileği Ağrıları

FTR bölümü yalnızca büyük eklemlerle ilgilenmez.

El ve el bileğinde:

• Tendon problemleri,
• Eklem ağrıları,
• Sinir sıkışmaları,
• Hareket kısıtlılıkları

değerlendirilebilir.

Sağlık Bakanlığına bağlı Bornova Türkan Özilhan Devlet Hastanesinin FTR bilgilendirmesinde kol, dirsek, el ve bilek ağrıları ile karpal tünel sendromu ve tenisçi dirseği bölümün çalışma alanları arasında belirtilmektedir.

12. Karpal Tünel Sendromu

Karpal tünel sendromu, el bileğinden geçen median sinirin sıkışmasıyla meydana gelir.

Hastalarda özellikle:

• Başparmak,
• İşaret parmağı,
• Orta parmak

çevresinde uyuşma ve karıncalanma görülebilir.

Gece yakınmaları belirgin olabilir.

İleri vakalarda el kaslarında güç kaybı gelişebilir.

FTR uzmanı muayene sonucunda gerektiğinde elektromiyografi gibi sinir testlerinden yararlanabilir ve hastalığın şiddetine göre tedavi planlayabilir.

Karpal tünel sendromu FTR kliniklerinin değerlendirdiği sinir sıkışmaları arasında yer almaktadır.

13. Tendinit ve Tendinopatiler

Tendonlar kasları kemiklere bağlayan yapılardır.

Tekrarlayan yüklenme veya kapasitenin üzerinde fiziksel aktivite sonrasında bazı tendonlarda ağrı gelişebilir.

Sık görülen bölgeler:

• Omuz,
• Dirsek,
• Diz,
• Aşil tendonu,
• Kalça

çevresidir.

Tedavide yalnızca dinlenme değil, tendonun yeniden yük taşıma kapasitesini geliştirecek kademeli egzersiz programları da önemli olabilir.

14. Miyofasiyal Ağrı Sendromu

Miyofasiyal ağrı sendromunda kaslarda hassas bölgeler ve tetik noktalar bulunabilir.

Özellikle:

• Boyun,
• Omuz,
• Sırt,
• Bel

bölgelerinde görülebilir.

Ağrı bazen tetik noktanın bulunduğu bölgeden farklı bir noktaya yayılabilir.

Tedavide egzersiz, hareket düzenlemesi ve uygun hastalarda farklı fizik tedavi veya enjeksiyon yöntemleri değerlendirilebilir.

15. Fibromiyalji

Fibromiyalji FTR'nin sık değerlendirdiği kronik ağrı hastalıklarından biridir.

Hastalık yalnızca kas ağrısından oluşmaz.

Belirtiler arasında:

• Yaygın vücut ağrısı,
• Yorgunluk,
• Dinlendirmeyen uyku,
• Konsantrasyon güçlüğü,
• Fiziksel aktivite kapasitesinde azalma

yer alabilir.

Tedavide tek bir yöntem yerine bireyselleştirilmiş bir plan gerekir.

Program:

• Hasta eğitimi,
• Düzenli fiziksel aktivite,
• Aerobik egzersiz,
• Kuvvetlendirme,
• Uyku düzenlemesi,
• Gerektiğinde ilaç tedavisi

gibi farklı bileşenleri içerebilir.

16. Romatizmal Hastalıklar

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanlığı romatizmal hastalıkların değerlendirilmesi ve rehabilitasyonunda da rol oynar.

Bu grupta:

• Osteoartrit,
• Romatoid artrit,
• Ankilozan spondilit/aksiyel spondiloartrit,
• Bazı yumuşak doku romatizmaları

bulunabilir.

Romatizmal hastalıklarda tedavi hastalığa göre farklılaşır.

Örneğin inflamatuvar romatizmal bir hastalıkta ilaç tedavisi hastalık aktivitesini kontrol etmek için gerekli olabilirken rehabilitasyon:

• Eklem hareketini korumaya,
• Kas gücünü geliştirmeye,
• Fonksiyon kaybını azaltmaya

yardımcı olabilir.

Sağlık Bakanlığı kaynaklarında romatizmal hastalıkların tedavi ve rehabilitasyonu da FTR'nin temel çalışma alanları arasında gösterilmektedir.

17. Osteoporoz

Osteoporoz, kemiklerin kırılganlığının arttığı metabolik kemik hastalığıdır.

FTR uzmanları osteoporozun değerlendirilmesi, tedavisi ve özellikle hareket-egzersiz planlamasında rol oynayabilir.

Tedavide:

• Kırık riskinin değerlendirilmesi,
• Uygun ilaç tedavisi,
• Egzersiz,
• Denge çalışmaları,
• Düşmelerin önlenmesine yönelik düzenlemeler

önem kazanabilir.

Sağlık Bakanlığı kaynaklarında osteoporoz FTR'nin tanı ve tedavisini yaptığı hastalıklar arasında yer almaktadır.

18. Spor Yaralanmaları

FTR uzmanları spor yaralanmalarının konservatif tedavisinde ve spora dönüş sürecinde görev alabilir.

Örneğin:

• Kas zorlanmaları,
• Tendon yaralanmaları,
• Bağ problemleri,
• Ayak bileği burkulmaları,
• Diz çevresi ağrıları,
• Aşırı kullanıma bağlı yaralanmalar

değerlendirilebilir.

Rehabilitasyon yalnızca ağrı geçene kadar sürmeyebilir.

Spora dönüş için:

• Kuvvet,
• Denge,
• Dayanıklılık,
• Koordinasyon,
• Spora özgü hareket kapasitesi

de değerlendirilmelidir.

Spor yaralanmaları sonrası koruyucu ve tedavi edici rehabilitasyon Sağlık Bakanlığı kaynaklarında FTR'nin çalışma alanlarından biri olarak belirtilmektedir.

19. Menisküs ve Diz Bağ Yaralanmaları Sonrası Rehabilitasyon

Diz yaralanmalarında cerrahi gerekmeyen hastalarda konservatif rehabilitasyon uygulanabilir.

Ameliyat gereken durumlarda ise rehabilitasyon:

• Ameliyat öncesinde,
• Ameliyat sonrasında

planlanabilir.

Amaç:

• Diz hareket açıklığını geri kazanmak,
• Kas kaybını azaltmak,
• Yürüme fonksiyonunu geliştirmek,
• Günlük yaşama veya spora dönüşü desteklemektir.

Menisküs ve bağ yaralanmaları ile ortopedik operasyonlardan sonraki rehabilitasyon FTR'nin önemli çalışma alanları arasındadır.

20. Kırık Sonrası Rehabilitasyon

Bir kırığın kaynaması tedavinin tamamen bittiği anlamına gelmeyebilir.

Alçı, atel veya uzun süreli hareketsizlik sonrasında:

• Eklem sertliği,
• Kas güçsüzlüğü,
• Hareket kısıtlılığı,
• Denge problemi

ortaya çıkabilir.

FTR programında kişinin hareket kapasitesi kademeli olarak yeniden geliştirilir.

Kırık ve çıkık sonrası rehabilitasyon da FTR'nin çalışma alanlarından biridir.

21. Protez Ameliyatları Sonrası Rehabilitasyon

Diz veya kalça protezi ameliyatlarından sonra rehabilitasyon önemli olabilir.

Tedavi sürecinde:

• Eklem hareketi,
• Kas kuvveti,
• Yürüme,
• Denge,
• Merdiven çıkma,
• Günlük yaşam aktiviteleri

üzerinde çalışılabilir.

FTR uzmanı hastanın ortopedik tedavisiyle uyumlu şekilde rehabilitasyonun aşamalarını planlayabilir.

22. İnme Sonrası Rehabilitasyon

İnme sonrasında beynin etkilenen bölgesine bağlı olarak:

• Kol veya bacakta güç kaybı,
• Denge bozukluğu,
• Yürüme problemi,
• Kas tonusunda artış,
• El kullanımında azalma

gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

Bu hastalarda rehabilitasyonun hedefi mümkün olan en yüksek fonksiyonel bağımsızlığa ulaşmaktır.

Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerin güncel FTR tanımlarında inme ve beyin hasarı sonrasında ortaya çıkan hareket kayıplarının rehabilitasyonu açıkça FTR'nin görev alanına dahil edilmektedir.

23. Omurilik Yaralanmaları

Omurilik yaralanmaları kişinin hareket, duyu ve bazı vücut fonksiyonlarını ciddi biçimde etkileyebilir.

Rehabilitasyon sürecinde:

• Kas gücü,
• Eklem hareketleri,
• Oturma dengesi,
• Transferler,
• Tekerlekli sandalye kullanımı,
• Uygun hastalarda yürüme eğitimi,
• Günlük yaşam bağımsızlığı

değerlendirilebilir.

Bu hastalarda rehabilitasyon genellikle uzun soluklu ve multidisipliner bir süreçtir.

Omurilik hasarı sonrası rehabilitasyon FTR'nin nörolojik rehabilitasyon alanlarından biridir.

24. Periferik Sinir Yaralanmaları

Kol ve bacaklarda bulunan periferik sinirler travma, bası veya çeşitli hastalıklar nedeniyle zarar görebilir.

Bunun sonucunda:

• Uyuşma,
• Kas güçsüzlüğü,
• Duyu kaybı,
• Hareket kısıtlılığı

görülebilir.

Rehabilitasyon sürecinde sinirin iyileşme durumu ve kas fonksiyonu takip edilebilir.

Sağlık Bakanlığı kaynakları periferik sinir yaralanmaları sonrasındaki rehabilitasyonu FTR'nin çalışma alanları arasında göstermektedir.

25. Yüz Felci Rehabilitasyonu

Periferik yüz felcinde yüz kaslarında tek taraflı güçsüzlük ortaya çıkabilir.

Hastalığın nedeni ve evresine göre farklı tıbbi tedaviler gerekebilir.

FTR, uygun hastalarda yüz kaslarının fonksiyonunun değerlendirilmesi ve rehabilitasyon sürecinin planlanmasında rol oynayabilir.

Yüz felci rehabilitasyonu da bazı Sağlık Bakanlığı FTR kliniklerinin hizmet alanları içerisinde tanımlanmaktadır.

26. Multipl Skleroz ve Parkinson Hastalığında Rehabilitasyon

Nörolojik hastalıklar yalnızca ilaçla tedavi edilen durumlar değildir.

Multipl skleroz veya Parkinson hastalığında zaman içerisinde:

• Kas gücü,
• Denge,
• Yürüme,
• Koordinasyon,
• Dayanıklılık

etkilenebilir.

Rehabilitasyon programları hastanın mevcut kapasitesini korumaya ve günlük yaşam fonksiyonunu desteklemeye yönelik hazırlanabilir.

Sağlık Bakanlığı kaynaklarında Parkinson, multipl skleroz ve benzeri nörolojik tablolar da FTR'nin rehabilitasyon alanları arasında gösterilmektedir.

27. Duruş ve Hareketle İlişkili Şikâyetler

Masa başında çalışanlarda:

• Boyun ağrısı,
• Sırt ağrısı,
• Bel ağrısı,
• Omuz çevresi rahatsızlık

gibi yakınmalar görülebilir.

Bu hastalarda değerlendirme yalnızca “duruş bozukluğu” aramakla sınırlı kalmamalıdır.

Aynı zamanda:

• Günlük hareket miktarı,
• Kas kapasitesi,
• Çalışma istasyonu,
• Tekrarlayan yüklenmeler,
• Uyku ve dinlenme

gibi faktörler de göz önünde bulundurulmalıdır.

Duruş ve günlük yaşamı etkileyen kas-iskelet sistemi şikâyetleri FTR polikliniklerine başvuru nedenleri arasındadır.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Doktoruna Hangi Şikâyetlerle Gidilir?

FTR uzmanına başvurmak için mutlaka daha önce tanısı konmuş bir hastalığınız olması gerekmez.

Örneğin:

• Geçmeyen bel ağrısı,
• Tekrarlayan boyun ağrısı,
• Omuz hareketlerinde kısıtlanma,
• Diz ağrısı,
• Bacağa veya kola yayılan ağrı,
• El veya ayakta uyuşma,
• Kas güçsüzlüğü,
• Eklem hareketlerinde azalma,
• Spor sonrası geçmeyen kas-tendon ağrısı,
• Ameliyat veya kırık sonrası hareket kaybı

gibi şikâyetlerle başvurulabilir.

2026 tarihli Sağlık Bakanlığı bilgilendirmesinde bel, boyun, sırt, omuz ve diz ağrıları; hareket kısıtlılığı, kas güçsüzlüğü, spor yaralanmaları ve sinir sıkışmaları FTR'ye başvuru nedenleri arasında sıralanmaktadır.

Fizik Tedavi Doktoru Muayenede Nelere Bakar?

Muayene şikâyetin türüne göre değişir.

Kas-iskelet sistemi değerlendirmesinde:

• Eklem hareket açıklığı,
• Kas gücü,
• Hassasiyet,
• Omurga hareketleri,
• Yürüme,
• Denge

incelenebilir.

Sinir sistemi etkilenmesinden şüphelenildiğinde ayrıca:

• Refleksler,
• Duyu,
• Belirli kas gruplarının kuvveti,
• Sinir germe testleri

değerlendirilebilir.

Böylece yalnızca ağrının nerede olduğu değil, hangi yapının veya fonksiyonun etkilenmiş olabileceği anlaşılmaya çalışılır.

Fizik Tedavi Doktoru MR İster mi?

Gerektiğinde isteyebilir.

Ancak her kas-iskelet sistemi ağrısında MR gerekli değildir.

FTR uzmanı muayene bulgularına göre:

• Röntgen,
• MR,
• Ultrasonografi,
• Kemik yoğunluğu ölçümü,
• Kan testleri,
• Elektromiyografi

gibi incelemelere ihtiyaç olup olmadığını değerlendirebilir.

Sağlık Bakanlığı kaynakları da FTR uzmanının muayene sonrasında gerekli tanısal incelemeleri planlayabileceğini belirtmektedir.

Fizik Tedavi Sadece Yaşlılara mı Uygulanır?

Hayır.

FTR'nin çalışma alanı çocuklardan ileri yaştaki kişilere kadar geniş bir yaş grubunu kapsayabilir.

Gençlerde:

• Spor yaralanmaları,
• Kas-tendon sorunları,
• Bel-boyun ağrıları,
• Sinir sıkışmaları

nedeniyle başvuru görülebilir.

İleri yaşlarda ise:

• Osteoartrit,
• Osteoporoz,
• Denge sorunları,
• İnme sonrası rehabilitasyon

daha sık gündeme gelebilir.

Dolayısıyla fizik tedavi yaşa göre değil, kişinin hastalığına ve fonksiyonel ihtiyacına göre planlanır.

Fizik Tedavi Sadece Ağrısı Olanlara mı Uygulanır?

Hayır.

FTR'nin en önemli yönlerinden biri budur.

Bir hastanın hiç ağrısı olmamasına rağmen:

• Yürüyememesi,
• Kolunu kullanamaması,
• Dengesinin bozulması,
• Kas gücünün azalması

rehabilitasyon ihtiyacı oluşturabilir.

Örneğin inme sonrası hastanın temel problemi ağrı değil, hareket ve fonksiyon kaybı olabilir.

Bu nedenle FTR'yi yalnızca “ağrı bölümü” olarak görmek eksik olur.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyonda Hangi Tedaviler Kullanılır?

Tedavi hastanın tanısına göre değişir.

Başlıca yaklaşımlar arasında:

• Kişiye özel egzersiz,
• Hasta eğitimi,
• Fiziksel aktivite düzenlemesi,
• Sıcak-soğuk uygulamalar,
• Elektroterapi,
• Manuel tedavi yaklaşımları,
• İlaç tedavisi,
• Uygun hastalarda enjeksiyon yöntemleri,
• Nörolojik ve ortopedik rehabilitasyon

yer alabilir.

Sağlık Bakanlığı kaynaklarında egzersiz programları, elektroterapi, sıcak-soğuk uygulamalar ve çeşitli rehabilitasyon yöntemleri FTR tedavileri arasında belirtilmektedir.

Ancak bütün yöntemler her hastaya uygulanmaz.

Tedavi seçimi tanıya göre yapılmalıdır.

Fizik Tedavide Egzersiz Neden Önemlidir?

Modern rehabilitasyon yalnızca pasif uygulamalara dayanmaz.

Egzersiz sayesinde:

• Kas kuvveti,
• Eklem hareketi,
• Dayanıklılık,
• Denge,
• Hareket kontrolü

geliştirilebilir.

Örneğin diz kireçlenmesi bulunan bir hastada bacak kaslarını güçlendirmek günlük yürüme ve merdiven aktivitelerini destekleyebilir.

Bel ağrısı yaşayan bir kişide ise program kişinin hareket kapasitesini artırmaya yönelik olabilir.

İnme sonrasında egzersiz ve görev odaklı çalışmalar ise fonksiyonel hareketlerin yeniden kazanılmasına yardımcı olabilir.

Bu nedenle egzersiz FTR'nin temel araçlarından biridir.

Fizik Tedavi ve Ortopedi Arasındaki Fark Nedir?

İki branşın çalışma alanları bazı noktalarda kesişir.

Ortopedi ve Travmatoloji özellikle:

• Kırıklar,
• Ciddi bağ ve tendon yaralanmaları,
• Eklem protezleri,
• Cerrahi gerektiren kas-iskelet sistemi hastalıkları

üzerinde çalışır.

FTR ise kas-iskelet sistemi hastalıklarının cerrahi dışı tedavisi ve fonksiyonel rehabilitasyon konusunda önemli rol oynar.

Örneğin diz bağ yaralanması bulunan bir hastada ortopedi cerrahi gerekip gerekmediğini değerlendirirken, FTR ameliyat öncesi veya sonrasındaki rehabilitasyon sürecini planlayabilir.

Bu iki branş çoğu zaman birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Fizik Tedavi ve Nöroloji Arasındaki Fark Nedir?

Nöroloji:

• İnme,
• Parkinson,
• Multipl skleroz,
• Sinir hastalıkları

gibi nörolojik hastalıkların tanı ve medikal tedavisiyle ilgilenir.

FTR ise bu hastalıkların yol açtığı:

• Kas güçsüzlüğü,
• Yürüme sorunu,
• Denge kaybı,
• Günlük yaşam bağımsızlığında azalma

gibi fonksiyonel sonuçların rehabilitasyonunda görev alabilir.

Bu nedenle bazı hastalarda nöroloji ve FTR birlikte çalışabilir.

Fizik Tedavi ve Romatoloji Arasındaki Fark Nedir?

Romatoloji özellikle inflamatuvar romatizmal hastalıkların tanı ve medikal tedavisine odaklanır.

FTR ise romatizmal hastalıkların:

• Ağrı,
• Eklem hareket kısıtlılığı,
• Kas güçsüzlüğü,
• Fonksiyon kaybı

gibi sonuçlarının değerlendirilmesi ve rehabilitasyonunda görev alabilir.

Hastanın durumuna göre iki branşın birlikte çalışması gerekebilir.

Fizik Tedavinin Kaç Seans Süreceği Nasıl Belirlenir?

Her hastalık için standart seans sayısı yoktur.

Tedavi süresini:

• Hastalığın türü,
• Şiddeti,
• Hastanın yaşı,
• Fonksiyon kaybı,
• Tedaviye verdiği yanıt,
• Rehabilitasyon hedefleri

belirler.

Örneğin hafif bir kas-iskelet sistemi problemi ile inme sonrası rehabilitasyonun süresi aynı olmayacaktır.

Sağlık Bakanlığı bilgilendirmelerinde de fizik tedavi süresinin hastalığın türüne ve kişinin ihtiyacına göre değiştiği belirtilmektedir.

Fizik Tedavi Hastalığı Tamamen Geçirir mi?

Her hastalık için böyle bir garanti verilemez.

Bazı akut kas-iskelet sistemi problemleri tamamen iyileşebilirken, osteoartrit veya bazı nörolojik hastalıklar kronik olabilir.

Bu durumlarda hedef:

• Ağrıyı azaltmak,
• Hareket kapasitesini artırmak,
• Fonksiyon kaybını sınırlamak,
• Günlük yaşam bağımsızlığını desteklemek

olabilir.

Dolayısıyla tedavinin başarısı yalnızca “hastalık tamamen yok oldu mu?” sorusuyla değerlendirilmemelidir.

Samsun'da Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Samsun Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon alanında başvuran hastalarda ilk aşamada mevcut şikâyetlerin kaynağının belirlenmesi gerekir.

Değerlendirme sırasında:

• Ağrının yeri ve süresi,
• Hareket kısıtlılığı,
• Kas kuvveti,
• Uyuşma veya karıncalanma,
• Yürüme ve denge,
• Günlük yaşam aktiviteleri,
• Geçirilmiş ameliyat veya yaralanmalar,
• Kullanılan ilaçlar,
• Daha önce uygulanan tedaviler

birlikte ele alınabilir.

Uzm. Dr. Elif Berber tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda hastanın yalnızca fizik tedavi uygulamasına mı, egzersiz programına mı, ilaç tedavisine mi veya farklı bir uzmanlık alanının değerlendirmesine mi ihtiyaç duyduğu belirlenebilir.

Bu yaklaşım özellikle farklı hastalıkların benzer ağrı belirtileri oluşturabildiği durumlarda önemlidir.

Fizik Tedaviye Ne Zaman Başvurulmalıdır?

Şikâyetin birkaç saat sürmesi her zaman uzman değerlendirmesi gerektirmez.

Ancak:

• Ağrı uzun süredir devam ediyorsa,
• Tekrarlıyorsa,
• Hareket kapasitesini azaltıyorsa,
• Günlük yaşamı veya işi etkiliyorsa,
• Eklem hareketlerinde kısıtlanma varsa,
• Uyuşma veya karıncalanma bulunuyorsa,
• Kas güçsüzlüğü hissediliyorsa,
• Ameliyat veya yaralanma sonrasında fonksiyon geri kazanılamıyorsa

FTR uzmanına başvurulabilir.

Hangi Belirtilerde Değerlendirme Geciktirilmemelidir?

Kas-iskelet sistemi ağrılarının çoğu acil durum değildir.

Ancak bazı belirtilerde öncelik rutin fizik tedaviye değil, hızlı tıbbi değerlendirmeye verilmelidir.

Örneğin:

• Yeni gelişen belirgin veya ilerleyici kas güçsüzlüğü,
• Ciddi travma sonrası hareket kaybı,
• İdrar veya dışkı kontrolünde yeni bozulmayla birlikte bel ağrısı,
• Yüksek ateş ve ciddi genel durum bozukluğuyla birlikte eklem veya omurga ağrısı,
• Ani gelişen felç benzeri belirtiler

hızlı değerlendirme gerektirebilir.

Bu durumlarda kişinin yalnızca fizik tedavi randevusunu beklemesi uygun olmayabilir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hakkında Yanlış Bilinenler

“Fizik tedavi sadece bel ve boyun fıtığına bakar.”

Yanlış.

FTR; eklem hastalıklarından spor yaralanmalarına, osteoporozdan nörolojik rehabilitasyona kadar geniş bir alanla ilgilenir.

“Fizik tedavi sadece cihazlara bağlanmaktır.”

Yanlış.

Egzersiz, hasta eğitimi ve fonksiyonel rehabilitasyon FTR'nin önemli parçalarıdır.

“Fizik tedavi sadece yaşlılar içindir.”

Yanlış.

Spor yaralanmaları ve kas-iskelet sistemi sorunları nedeniyle gençler ve yetişkinler de FTR değerlendirmesine ihtiyaç duyabilir.

“MR çekilmeden fizik tedavi doktoruna gidilmez.”

Yanlış.

FTR uzmanı önce hastayı muayene edebilir ve görüntülemeye gerek olup olmadığına klinik bulgular üzerinden karar verebilir.

“Fizik tedavi ameliyatın alternatifidir.”

Her zaman değil.

Bazı hastalar cerrahiye ihtiyaç duyabilir. FTR ise uygun hastalarda cerrahi dışı tedaviyi veya cerrahi öncesi-sonrası rehabilitasyonu planlar.

“Ağrı yoksa rehabilitasyona gerek yoktur.”

Yanlış.

İnme veya omurilik yaralanması gibi durumlarda ağrı bulunmasa bile ciddi hareket ve fonksiyon kaybı olabilir.

Sonuç: Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Neye Bakar?

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon; kas-iskelet sistemi hastalıklarından nörolojik rehabilitasyona kadar geniş bir alanda tanı, tedavi ve fonksiyonel iyileşmeyle ilgilenen bir uzmanlık dalıdır.

Başlıca çalışma alanları arasında:

• Bel, boyun ve sırt ağrıları,
• Bel ve boyun fıtıkları,
• Diz, kalça ve diğer eklem kireçlenmeleri,
• Omuz ve dirsek problemleri,
• Fibromiyalji,
• Romatizmal hastalıklar,
• Osteoporoz,
• Spor yaralanmaları,
• Karpal tünel gibi sinir sıkışmaları,
• Kırık ve ameliyat sonrası rehabilitasyon,
• İnme sonrası rehabilitasyon,
• Omurilik ve periferik sinir yaralanmaları

bulunmaktadır. T.C. Sağlık Bakanlığı kaynakları da FTR'nin kas, eklem, kemik, bağ ve sinir sistemi kaynaklı hastalıkların yanı sıra ortopedik ve nörolojik rehabilitasyonla ilgilendiğini belirtmektedir.

FTR yaklaşımının temel amacı yalnızca bir görüntüleme sonucunu veya ağrı skorunu değiştirmek değildir. Asıl amaç kişinin hareket kabiliyetini, fiziksel kapasitesini ve günlük yaşam bağımsızlığını mümkün olan en iyi düzeye taşımaktır.

Bu nedenle uzun süren ağrı, hareket kısıtlılığı, kas güçsüzlüğü veya yaralanma-hastalık sonrası fonksiyon kaybı yaşayan kişilerde Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanı değerlendirmesi uygun olabilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon hangi hastalıklara bakar?

FTR; bel-boyun fıtıkları, kas ve eklem ağrıları, kireçlenme, fibromiyalji, romatizmal hastalıklar, osteoporoz, spor yaralanmaları ve sinir sıkışmaları gibi kas-iskelet sistemi sorunlarının yanı sıra inme ve omurilik yaralanmaları sonrasındaki rehabilitasyonla da ilgilenir.

2. Bel ağrısı için fizik tedavi doktoruna gidilir mi?

Evet. Bel ağrısı FTR uzmanlarının en sık değerlendirdiği şikâyetlerden biridir. Ağrının kas, eklem, disk veya sinir kaynaklı olup olmadığı muayeneyle değerlendirilerek uygun tedavi planlanabilir.

3. Boyun fıtığına Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bakar mı?

Evet. Boyun fıtığı ve buna bağlı boyun, omuz veya kola yayılan ağrı FTR'nin çalışma alanları arasındadır. Uyuşma ve kas güçsüzlüğü gibi nörolojik belirtiler de değerlendirilir.

4. Diz ağrısında fizik tedaviye gidilir mi?

Evet. Diz kireçlenmesi, bazı tendon problemleri, kas zayıflığı ve yaralanma sonrası rehabilitasyon gibi birçok diz problemi FTR tarafından değerlendirilebilir.

5. Fibromiyaljiye fizik tedavi doktoru bakar mı?

Evet. Fibromiyalji FTR'nin değerlendirdiği kronik ağrı tablolarından biridir. Tedavi hasta eğitimi, egzersiz, fiziksel aktivite düzenlemesi ve gerektiğinde diğer tedavileri içerebilir.

6. Karpal tünel sendromuna fizik tedavi bakar mı?

Evet. Karpal tünel gibi sinir sıkışmaları FTR uzmanları tarafından değerlendirilebilir. Muayene sonucunda gerektiğinde elektromiyografi gibi ileri değerlendirmeler planlanabilir.

7. İnme geçiren hastalara fizik tedavi uygulanır mı?

Evet. İnme sonrası gelişen kas güçsüzlüğü, hareket ve yürüme bozukluklarının rehabilitasyonu FTR'nin önemli çalışma alanlarından biridir.

8. Spor yaralanmaları için fizik tedaviye gidilir mi?

Evet. Kas, tendon ve bağ yaralanmalarının tedavisi ile spora dönüş rehabilitasyonu FTR tarafından planlanabilir.

9. Osteoporoza fizik tedavi doktoru bakar mı?

Evet. Osteoporozun değerlendirilmesi ve tedavisi FTR'nin çalışma alanlarından biridir. Egzersiz, denge ve düşme riskinin azaltılması gibi rehabilitasyon yaklaşımları da tedavi planına dahil edilebilir.

10. Fizik tedavi için önce MR çektirmek gerekir mi?

Hayır. Her hastanın önceden MR çektirmesi gerekmez. FTR uzmanı hastayı muayene ettikten sonra röntgen, MR, elektromiyografi veya başka bir tetkikin gerekli olup olmadığına karar verebilir.

11. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon doktoru ilaç yazabilir mi?

Evet. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanı tıp doktorudur ve hastanın tanısına göre uygun ilaç tedavilerini değerlendirebilir. Tedavi yalnızca fizik tedavi cihazları veya egzersizlerden oluşmaz.

12. Fizik tedavi kaç seans yapılır?

Her hasta için standart bir seans sayısı bulunmaz. Tedavinin süresi hastalığın türüne, fonksiyon kaybının derecesine ve kişinin tedaviye verdiği yanıta göre belirlenir.